Aderhulsjes in modelbouw: stevige verbindingen voor flexibele aders
Als modelbouwer wil je dat je schaalmodellen niet alleen mooi zijn, maar ook dat alles betrouwbaar en duurzaam werkt. Onder de modelbaan hangen naar alle waarschijnlijkheid meters draad en die worden ook weer ergens aangesloten. Soms gaat dat netjes met een stekker, maar meestal zijn het schroefverbindingen. Oftewel, de draad wordt onder een schroefje vastgedraaid. En daar… gaat het te vaak fout.
Zie dit voorbeeld dat we onder een modelbaan hebben weggehaald. Alhoewel de transformator “dik” genoeg was voor de modelbaan, reden de treinen op één deel duidelijk langzamer dan de rest. Vreemd, tot we de draden uit een kroonsteen weghaalden.
Toen we de draad eruit haalden, vielen de losse, kapotgedraaide draadjes er al uit. En dat was niet alleen zo bij deze aansluiting, maar bij veel meer aansluitingen onder deze baan.
Van de draad die 1 mm² was, was niet zoveel meer over, niet eens meer een kwart… of zelfs minder.
Als je goed kijkt, zie je dat van alle aders die er ooit waren, er niet zoveel meer over waren. Je ziet de plek waar de schroef de draadjes heeft vermorzeld duidelijk zitten….
Een gevalletje van “zo, dat zit lekker stevig vastgedraaid”… oeps.
Dat is te voorkomen, door gebruik te maken van aderhulsjes bij bedrading met meervoudige aders. Vooral bij dunne aders kan dit het verschil maken tussen een nette, duurzame aansluiting en een los contact, en laten nu net de meeste draadjes onder je modelbaan die dunne flexibele draden zijn.
Let wel, adrehulsjes gebruik je bij bedrading met flexibele aders en niet bij massieve draden.
- Flexibele aders (meestal meerdere fijne koperdraadjes samen) zijn dun en zacht. Zonder hulsje splijten de draadjes snel bij solderen, krimpen of bewegen. Een hulsje houdt ze bij elkaar, zorgt voor een stevige verbinding en voorkomt losse draadjes.
- Massieve draden (één dikke koperdraad) zijn stijf en breken niet zo makkelijk. Je kunt ze direct solderen of in een schroefklem steken zonder dat de draad uit elkaar valt. Het hulsje voegt hier weinig toe en kan soms juist slechter contact geven, omdat massieve draden perfect passen in klemmen of connectoren zonder extra ondersteuning.
Kortom: aderhulsjes zijn vooral bedoeld voor flexibele aders, omdat die kwetsbaar zijn en ondersteuning nodig hebben. Massieve draden hebben dat niet, dus daar is het gebruik van hulsjes meestal overbodig of zelfs contraproductief.
Die aderhulsjes zijn er in twee varianten: een versie waar er een isolatie omheen zit aan het begin,
en de variant zonder isolatie. Beide werken prima, doen hetzelfde, maar als we zelf de kans hebben (en het past fysiek), dan kiezen we liever voor de variant met isolatie.
Hoe werkt het?
Als eerste pak je een striptang en strip je de draden netjes af, zonder dat je de koperdraadjes beschadigt. Daarna twist je de losse draadjes, rechtsom, netjes tot ze in elkaar gedraaid zijn:
Daarna pak je een passende aderhuls, zo klein mogelijk, maar nog wel goed passend, en zet je die op de draad. Je wilt dat ze er nog net(!) niet bovenuit komen. Op zichzelf geen probleem als ze een fractie, van een fractie, erbovenuit komen, maar de sport is ze er netjes in te krijgen.
Daarna heb je een aderhulsjestang nodig. Met een beetje geluk koop je een setje van aderhulsjes en een tang voor maar een paar euro bij de Action of zelfs bij de Lidl. Het is verbazingwekkend hoe goedkoop die dingen eigenlijk zijn.
Je zet nu de tank op de hulsjes en knijpt de boel netjes samen. De tang geeft zelf wel aan hoever dat moet; daarvoor zit er een simpel techniekje in de tang. Niet ver genoeg kan niet, te ver kan ook niet. Een (modelspoor)kind kan de was doen.
En nu heb je een nette draad, met een gekrompen aderhuls om de aders heen.
En dat kun je dan weer prima onder je schroefcontacten draaien, zonder dat je de aders van je draad beschadigt. En in dit geval was dat ook de oplossing voor zijn langzaam rijdende treinen.
Oftewel, volgende keer netjes aanleggen met aderhulsjes, dat had een hoop ellende kunnen voorkomen. (wat een gedoe, op je rug onder de modelbaan, storing zoeken…)
Kleine moeite, groot plezier en storingsvrij weer verder met onze mooie hobby. En voor de prijs, moet je het zeker niet laten, die tang en die hulsjes kosten echt weinig.
In het artikel is een foto van een doos aderhulsjes. Waar kan je die verkrijgen?
We hebben het zelf bij de Bauhaus gehaald, maar iedere goede bouwmarkt zou het moeten hebben. Zodra we doorhadden dat we primair (als voorbeeld) de blauwe veel gebruiken hebben we alleen die kleur los gekocht om het steeds bij te vullen.
In mijn ogen het beste: de Wago lasklem.
De WAGO 221-413 en 221-415 is een lasklem voor het verbinden van draden van 0,2 tot 4 mm². Geschikt voor massieve, fijnaderige en meeraderige draden tot 450 V en 32 A.
Tevens is even een draadje wisselen zonder schroevendraaier mogelijk
Prima spul om draden door te verbinden, alles beter als kroonsteentjes…